Kursy językowe Poznań
Kursy Poznań Oddział w Poznaniuul. Dąbrowskiego 23/1Tel.: 512 837 797 Odwiedź nas na:
Znajdujesz się w: Szkoła Językowa Porto Alegre  »  Oddział w Poznaniu  »  Artykuły / spotkania / wydarzenia  »  Zróżnicowanie języka hiszpańskiego na północy Hiszpanii

Zróżnicowanie języka hiszpańskiego na północy Hiszpanii

 

Język hiszpański jest urzędowym językiem większości państw świata. I jednym z najczęściej używanych. Ale skupmy swoją uwagę na jednym kraju, Hiszpanii, kraju zróżnicowanym kulturowo, z czterema językami urzędowymi i licznymi dialektami, które zmieniają i kształtują wersję standardową. W środkach komunikacji przyjęło się stosowanie wersji standardowej bazującej na rejestrze formalnym kastylijskiego z Madrytu. Teraz jednak przyjrzyjmy się nieco bliżej dialektom z północy.




Fonetyka

  • dźwięk /s/ silnie świszczący, o wymowie zbliżonej do katalońskiego, oksytańskiego i normatywnego galisyjskiego /s/ oraz znacznej części dialektu galisyjskiego. Występuje również na południu kraju, z wyjątkiem Andaluzji; fonem /s/ jest artykułowany na różne sposoby

  • fonem /ϴ/ odróżnia się od /s/, wyrażony graficznie jest przez <z> i <c> (gdy poprzedza je ‘e’ oraz ‘i’). Fonem ten występuje również na południu, z wyjątkiem znacznej części Andaluzji.

  • silne tendencje antyhiatyczne (hiszp. hiato = rozziew), które redukują hiatusy (rozziewy) do dyftongów (dwugłosek). Przykłady dyftongów: indoeuropeo > indouropeo > induropeohéroeherue ['erwe]; ahora > ahura [a'ura] > ara ['ara], itd.

  • podobnie jak we wszystkich dialektach hiszpańskiego, <d> występujące na końcu wyrazu zazwyczaj jest bezdźwięczne, np. salud > salú [sa'lu], verdad > verdá [ber'δa]. Jednakże w pewnych rejonach Kastylii, León, Kantabrii i Kraju Basków, <d> na końcu wymawiane jest jak /ϴ/, na przykład verdad > verdaz; taka wymowa występuje również w innych regionach, na przykład w Madrycie.

  • charakterystyczną cechą dialektów północy jest zanikanie /d/ z sufiksów - ado z imiesłowów, tworząc w ten sposób dwusamogłoskowy dyftong; w dialektach południa /d/ również zanika, ale nie zawsze tworzy się dyftong; poza tym eliminacja ta stanowi część znacznie obszerniejszej praktyki eliminacji /d/ w pozycji międzysamogłoskowej np. w imiesłowach -ido, -ida, gdzie na północy w takim kontekście fonetycznym /d/ nie jest usuwana. Co więcej, w rejestrze formalnym znacznie bardziej popularna jest wymowa ao na północy niż na południu.

Gramatyka

Najbardziej bodaj charakterystyczną cechą kastylijskiego z centrum półwyspu jest tzw. -leismo i -laismo. Ta ostatnia przejawia się w używaniu zaimków le i les przy dopełnieniu dalszym, korzystając z formy żeńskiej la, las:

Cógela la cartera, la dices que venga

zamiast:

Cógele la cartera, le dices que venga


 

Ponadto, mowie potocznej stawia się rodzajnik męski el przed zaimkiem pytającym qué, np.

¿Has traído el libro?

¿El qué? [zamiast (¿Qué?)

El libro.

 

W przypadku Nawarry i Salamanki mamy do czynienia z podobną sytuacją, jednak tu przed zaimkiem pytającym qué wstawiamy rodzajnik nieosobowy lo.


Hiszpański w Galicji

Fonetyka

  • występuje charakterystyczna intonacja, uważana za bardzo subtelną formę kastylijskiego

  • tendencja do zamykania końcowych samogłosek, gdzie /o/ niemalże zrównuje się z /u/ oraz /e/ z /i/

  • redukcja grup spółgłoskowych pewnych słów kastylijskich: ato > ‘acto’ perfeto > perfecto

  • realizacja miękkopodniebienna literki [n] na końcu, wymawianie jej nosowo, ale pozbawiając siły: camión [ka'mjoŋ], millón [mi'ʝoŋ], tan ['taŋ], bien ['bjeŋ].

  • seseo (zrównanie dźwięków /s/ oraz /ϴ/) i gheada (realizacja fonemu /g/ jako /x/) w niektórych regionach

  • wymowa literki [x] z wartością fonetyczną /ʃ/, przede wszystkim na początku wyrazów, gdzie w standardowym języku hiszpańskim wymawiana jest z wartością fonetyczną /s/, jak na przykład w xilofono [siˈlofono]

 

Gramatyka

  • wskutek wpływu galisyjskiego, jako że nie istnieje czas dokonany złożony, zamiast niego używa się czasu przeszłego prostego; zjawisko to można zaobserwować również w Asturii, wskutek wpływu asturyjskiego: Hoy comí en casa de la abuela, 'Hoy he comido en casa de mi abuela'. Generalnie rzecz biorąc, wszystkie czasy przeszłe złożone są redukowane w następujący sposób: czas dokonany złożony (perfecto compuesto) i czas zaprzeszły historyczny (pretérito anterior) przechodzą w czas przeszły prosty (pretérito indefinido), czas zaprzeszły (pretérito pluscuamperfecto) przechodzi w pierwszą formę czasu zaprzeszłego niedokonanego trybu łączonego (pretérito imperfecto de subjuntivo: -ara/-iera), czas przyszły dokonany (futuro compuesto) przechodzi w czas przyszły niedokonany (futuro simple), tryb warunkowy złożony (condicional compuesto) staje się trybem warunkowym prostym (condicional simple) i czasy trybu łączonego: dokonany, czas przeszły niedokonany, czas zaprzeszły (pretéritos perfecto, imperfecto y pluscuamperfecto de subjuntivo) stają się drugą forma czasu zaprzeszłego niedokonanego trybu łączonego (pretérito imperfecto de subjuntivo); czasami używane są peryfrazy w rodzaju tener + participio w przypadkach, gdzie normalnie stosowane są czasy złożone

  • mieszanie obu języków w niektórych zwrotach: Pecha la ventana 'Cierra la ventana' po kastylijsku i 'Pecha a fiestra' (idem.) po galisyjsku

  • formowanie zdrobnień zapożyczając sufiksy z galisyjskiego: -iño , -iña o inoina w wariantach wschodnich galisyjskiego, wprowadzając do kastylijskiego galisyjskie naleciałości

  • zapożyczenia z galisyjskiego w kastylijskim: 'colo' zamiast regazo, 'pota' w miejsce olla, cazuela, 'riquiño' zamiast simpático, majo, 'esmagar' w miejsce aplastar, 'perrencha' zamiast berrinche, 'pailán' w zamian za paleto, itd.


Tłumaczenie: Daria Pietrzycka

 

Artykuły